Is ijszwemmen in Rovaniemi veilig voor jou?
Voor de meeste gezonde volwassenen is een korte duik met een gastheer in de buurt een goed geregeld onderdeel van een Finse sauna-avond. Het blijft een flinke schok voor het lichaam, en de aanbieders zelf weigeren sommige mensen. Wij zijn geen artsen, dus zie deze pagina als startpunt voor een gesprek met de jouwe.
Vraag een arts voordat je boekt
Wij schrijven over tours, niet over geneeskunde. Vraag een arts om advies voordat je een ijsduik boekt als je een hartaandoening of een hoge bloeddruk hebt. Dat geldt ook als je zwanger bent of twijfelt over je gezondheid.
De organisatoren denken er net zo over. Hun aanbod sluit mensen met hartproblemen uit, en sommige gaan verder. Een sauna-avond zonder het koude water kan nog steeds, zoals het laatste deel van deze gids uitlegt.
We doen ook geen gezondheidsbeloftes. Finnen en de aanbieders beschrijven de warme en koude rondes als ontspannend, maar dat beschrijft hoe het voelt en is geen medische claim.
Wie de aanbieders weigeren
Elke organisator publiceert een eigen lijstje van mensen voor wie de trip niet geschikt is. De tabel hieronder vat ze samen, dus controleer het volledige aanbod voor jouw datum voordat je betaalt.
| Tour | Niet geschikt bij | Leeftijdsgrens |
|---|---|---|
| Riviersauna van Pajasauna | Hartproblemen, beperkte mobiliteit | Niet onder de 5 |
| Nordic Adventures, diner-avond | Hartproblemen, zwangerschap, rugklachten, ademhalingsproblemen, verkoudheid, recente operatie | Niet onder de 10 |
| Nordic Adventures, huis aan het meer | Niet aanbevolen tijdens de zwangerschap | Niet onder de 14 |
| NordicUnique, bevroren meer | Hartproblemen | 12 en jonger met een betalende volwassene |
Ontbreekt iets op een lijstje, dan maakt dat een trip nog niet veilig bij die aandoening. De kortere lijstjes zijn gewoon korter, dus het advies over de arts hierboven geldt voor elke tour.
Voel je je op de dag zelf ziek, met een verkoudheid of koorts, dan is dat reden genoeg om het water over te slaan of je boeking te verzetten. Elke tour hier kun je tot 24 uur voor de start gratis annuleren, dus beslis op tijd.
Wat er in de eerste minuut gebeurt
Water onder het ijs blijft net boven 0 °C. Erin stappen veroorzaakt de koudeschokreactie, een onwillekeurige hap naar adem, gevolgd door snel ademen en een jagende hartslag.
Die reactie is het sterkst in de eerste minuut en is de belangrijkste reden dat de duik kort blijft. Naar adem happen met je gezicht onder water is gevaarlijk, en daarom vragen gastheren je je hoofd boven water te houden en nooit te duiken of te springen.
De sauna vooraf zorgt dat je warm het water in gaat, maar houdt de hap naar adem niet tegen. Reken erop dat de eerste ademteug vanzelf komt, en laat hem langzaam uit in plaats van ertegen te vechten.
Handen en voeten prikken eerst en worden dan gevoelloos. Een recensent van de avond van Nordic Adventures beschreef water van ongeveer 1 °C bij een luchttemperatuur van -25 °C, en ging toch terug voor meer rondes.
Rustig het water in
Ga langzaam het trapje af, sport voor sport, met je hand aan de leuning. Adem lang en rustig uit als het water je borst bereikt, en houd je adem niet in.
Denk als beginner in seconden, niet in minuten. Een paar seconden tot aan je schouders is een volwaardige duik, en eruit klimmen terwijl je je nog in controle voelt is de juiste keuze.
Recensenten van Pajasauna vertellen dat de gastheer gasten laat zien hoe ze veilig het water in gaan, voordat hij of zij hen alleen laat. Onze gids voor je eerste keer ijszwemmen loopt de hele avond ronde voor ronde door.
Een begeleide avond waarin de duik vrijwillig blijft
De sauna van Nordic Adventures bij het huis aan het meer heeft een Engelstalige gids, een speciaal onderhouden wak en hapjes bij de open haard. Volgens het aanbod is de koude duik optioneel, en op Viator staat hij op 5,0 uit 32 reviews.
Regels waar niet aan getornd wordt
- Zwem nooit alleen. Er moet iemand aan de rand van het wak staan terwijl jij erin zit
- Geen alcohol voor of tijdens de avond; het vertroebelt je inschatting van de kou
- Zwem nooit onder het ijs en laat de omgeving van het trapje niet los
- Niet duiken of springen, en houd je hoofd boven water
- Volg de instructies van de gastheer bij het in- en uitstappen
Gastheren beoordelen ook het ijs zelf. Zij houden het wak de hele winter open, en als ze zeggen dat het water op een bepaalde dag verboden terrein is, dan blijft het daarbij.
Bij de begeleide trips blijft een gastheer of gids dicht bij het wak. Bij Pajasauna is je groep na de ontvangst alleen, dus spreek vooraf af dat de een oplet terwijl de ander erin gaat.
Op de juiste manier opwarmen
Droog je af zodra je uit het water bent, voordat je terug de sauna in gaat of warme kleren aantrekt. Warm geleidelijk op, en spring niet meteen onder een gloeiend hete douche als je huid gevoelloos is.
Te lang blijven geeft kans op onderkoeling, want koud water onttrekt veel sneller lichaamswarmte dan koude lucht. Rillen dat niet ophoudt of verwardheid zijn signalen om meteen de gastheer te waarschuwen.
Drink water tussen de rondes en stop als je duizelig wordt of je niet goed voelt. Twee tot vier rondes sauna en koud water passen bij de meeste mensen. Eén ronde is ook prima, en helemaal uit het water blijven evengoed.
Het water overslaan mag
Niemand dwingt je erin. De sauna alleen, met stoom van water op de hete stenen, is het hart van de Finse traditie, en afkoelen op het terras hoort daarbij.
De diner-avond van Nordic Adventures biedt een rol door de sneeuw in plaats van het wak. Word je zenuwachtig van vreemden die toekijken, kijk dan in onze vergelijking van privé en groep waar je de sauna voor jezelf hebt.
De ijsomstandigheden verschillen ook van jaar tot jaar, en gastheren bepalen wanneer het ijs veilig is. Onze gids over het ijsseizoen legt uit wanneer wakken meestal open zijn, en wat je meeneemt helpt je warm te blijven tussen de rondes.